Blog

België: regeringsvorming: kleine stappen vooruit?

We zijn meer dan twee maanden na de verkiezingen, maar pas op zondag 28 juli zaten de grootste partijen samen om de federale regeringsonderhandelingen te bespreken. Dat het samenbrengen van de partijen moeizaam verloopt, was al duidelijk want een geheime ontmoeting tussen PS en N-VA sprong eerder al af. Ecolo weigerde eveneens samen te zitten in één ruimte met N-VA. De campagnemodus lijkt daarmee nog steeds aan te staan.

Een federale meerderheid rondom PS-N-VA (aangevuld met MR, Open Vld en sp.a) lijkt op het eerste zicht de meest logische samenwerking omdat de grootste partijen van beide landsdelen aan zet komen. N-VA, die zich profileert als een echte machtspartij, vermijdt hiermee een personeelsprobleem en er is sprake van een Vlaamse meerderheid waarvan de partij zelf herhaaldelijk heeft aangegeven dat deze cruciaal is. De PS heeft als machtspartij ook veel te winnen bij een regeringsdeelname na 5 jaar oppositie, zeker nadat het ook in de Waalse regering werd vervangen door de MR in 2017. Maar de ideologische kloof tussen beide partijen zorgt ervoor dat het dus niet evident is om deze aan een tafel samen te brengen.

Een mogelijke brug tussen beide partijen vormen de MR en sp.a, maar federale bemiddeling door deze partijen heeft een regionale prijs. Het is namelijk niet wenselijk dat een van de partijen wel in de meerderheid zit op het federale niveau, maar niet op het regionale niveau (of andersom), nochtans het bestaat.

Aan Vlaamse zijde heeft sp.a plots de kans om federaal én regionaal mee te besturen, waardoor de partij verandert van strategie. Het partijbestuur van sp.a gaf na de verkiezingen aan oppositie te verkiezen, maar op 31 juli  bleek dat voorzitter John Crombez het mandaat had gekregen verder in te gaan op de uitnodigingen van Vlaams informateur Bart De Wever (N-VA). Deze Bourgondische coalitie (N-VA, Open Vld en sp.a) heeft trouwens al een precedent in het Antwerpen van De Wever. Een aantal socialisten lijken tegen samenwerking met N-VA gekant, maar dit kan ook al onderdeel zijn van hun strategie om hun huid zo duur mogelijk te verkopen.

Op het Waalse niveau is MR de brug tussen PS en N-VA omdat de MR in de vorige legislatuur al samen heeft bestuurd met N-VA, hoewel dit niet vlekkeloos is verlopen. MR probeert daarom zich ook in de Waalse regeringsvorming te mengen, zeker nu de ‘klaprooscoalitie’, de minderheidsregering van PS en Ecolo is afgesprongen. Dit heeft ervoor gezorgd dat Ecolo in een zeer vervelende positie zit. Ondanks hun electorale succes lijken ze dit niet op federaal vlak én niet op het regionale vlak te kunnen verzilveren. De partij is bovendien mathematisch niet nodig voor een meerderheid in het Waals Gewest.

Omdat in de Belgische politiek alles met elkaar verweven lijkt, zou een federale paars-gele coalitie dus een Bourgondische regering kunnen betekenen voor Vlaanderen wat meteen voor parallelliteit in deze regeringen zou zorgen. In Wallonië zou er in dit scenario sprake kunnen zijn van een paars-groene regering of vallen de groenen en route af?

Natuurlijk zijn er nog steeds alternatieven mogelijk, maar deze zijn ook alles behalve evident. In het geval van een paars-groene meerderheid op het federale niveau zou er maar een nipte meerderheid zijn van 76 zetels en de vraag is maar hoe comfortabel MR en Open Vld zich zouden voelen in een linkse regering. De verzuurde relaties tussen de Open Vld afdeling van Brussel en het nationale partijbestuur lijken deze stelling te bevestigen. Opvallend is dat de christendemocraten in deze hypotheses amper een rol spelen en lijken daarmee vooral hun wonden te likken na het tegenvallend verkiezingsresultaat.

De federale onderhandelaars Didier Reynders (MR) en Johan Vande Lanotte (sp.a) gaan nu verder met hun opdracht tot 9 september om dan opnieuw verslag uit te brengen bij de Koning.

Bovendien moet België voor 26 augustus aangeven welke man of vrouw het als Commissaris van de Europese Commissie wenst. Omdat een Europees Commissaris even zwaar wordt geacht in België als een Minister zou dit ook wel eens voor een versnelling in de onderhandelingen kunnen zorgen.