Blog

Circulaire economie in Vlaanderen : state of play

Gisteren woonde Dr2 Consultants de academische workshop ‘Measuring the circular economy’ bij. Het Beleidsonderzoekscentrum Circulaire economie, een partnerschap tussen de overheid, Vlaamse universiteiten en de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek, organiseerde een reeks van korte uiteenzettingen over de uitdagingen bij het ontwikkelen van methoden om de voortgang van onze samenleving in de richting van duurzaamheid te beoordelen. Bijgevolg vroegen wij ons af: hoe ver staat Vlaanderen eigenlijk op vlak van circulaire economie vandaag?

De basis van een circulair Vlaanderen werd gelegd in 2016 met de transversale beleidsnota ‘Visie 2050’. Deze nota omvat een langetermijnstrategie voor Vlaanderen waarvan een van de zeven transitieprioriteiten de transitie naar de circulaire economie is. Hiermee wil Vlaanderen haar steentje bijdragen tot het verduurzamen van de industrie en het halen van de klimaatdoelstellingen, maar aan de andere kant ook nieuwe jobs en economische bedrijvigheid creëren. Vlaanderen Circulair, een partnerschap van overheden, bedrijven, middenveld en de kenniswereld is sindsdien de grote initiatiefnemer en het aanspreekpunt voor alles wat circulaire economie in Vlaanderen betreft.

In 2016 was Vlaanderen nog een van de weinige regio’s die samen met slechts enkele Europese landen een strategie wat betreft circulaire economie had uitgewerkt. Het is niet vreemd dat Vlaanderen hierin voorloper was. Aangezien de regio amper beschikt over eigen grondstoffen heeft de transitie naar circulaire economie, naast ecologische voordelen, een enorme impact op de handelsbalans van Vlaanderen in de toekomst. Momenteel zijn er 9 landen in Europa die een nationale strategie inzake circulaire economie hebben opgesteld, vaak geïntegreerd in andere beleidsthema’s (bv. klimaat). Naast België gaat het nog over Denemarken, Finland, Frankrijk, Italië, Nederland, Portugal, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk. Daarenboven is Vlaanderen een uitzondering op andere Europese landen omdat het naast het perspectief van de matieriaalstromen een beleid voert dat eveneens gericht is op het circulair gebruik van water, energie, ruimte en voeding.

In Vlaanderen lopen er nu zo een 135 verschillende projecten binnen Vlaanderen Circulair die werden ingediend door zowel ondernemers, onderzoekers, organisaties, overheden als burgers. Naast deze projecten worden er ook nog een 200 acties ondersteund. Enkele voorbeelden zijn: jaarlijkse boo(s)tcamp circulaire economie voor studenten en jonge ondernemers, de samenwerking met Transitie Middenveld om via een toekomstspel ‘Betergem’ diverse organisaties en wijken aan te spreken, de circulaire koffiebar/beursstand, de circulaire economie Comunity Night, maar ook de diverse conferenties, workshops en lezingen Circulaire Economie.

Vooral met het organiseren van het World Resource Forum in Antwerpen in het begin van dit jaar heeft Vlaanderen zich opnieuw getoond als een koploper in de transitie naar een circulaire economie. Bovendien hebben de acties van de ‘klimaatspijbelaars’ thema’s zoals energie-efficiëntie en circulaire economie bovenaan de politieke agenda geplaatst. In de directe nasleep van de klimaatmarsen werd zo bijvoorbeeld een additionele 2 miljoen euro gespendeerd in de ondersteuning van circulaire economie in Vlaanderen. Naast de ‘Visie 2050’ werd ook eind april 2019 in het Vlaams Parlement de resolutie betreffende de uitbouw van Slim Vlaanderen goedgekeurd waar nogmaals de doelstelling inzake het doorzetten van de transitie naar een circulaire economie werd bevestigd. Het ziet er naar uit dat ook in de volgende legislatuur circulaire economie in Vlaanderen een belangrijke prioriteit blijft.